Public Spaces 2026
Afgelopen vrijdag ben ik voor de tweede keer naar het congres van Public Spaces in Pakhuis de Zwijger in Amsterdam geweest. Public Spaces gaat in beginsel over het feit dat het internet (en technologie zo je wilt) van ons allemaal is en we dus “de publieke ruimte” daarin weer moeten opeisen. Het is een ecosysteem van publieke organisaties (zoals bibliotheken, musea en omroepen) die met elkaar willen kijken hoe ze minder afhankelijk kunnen worden van big-tech in hun behoefte aan automatisering en digitalisering. Maar het congres gaat verder dan dat.
De keynote heb ik helaas moeten missen omdat ik pas later kon vertrekken vanuit huis, maar toen ik binnen kwam was er een mooi gesprek gaande tussen Marleen Stikker (de Waag Futurelab), Matthias Pfeffer (European Public Space) en Robin Berjon (Supramundane Agency). Alledrie waren ze het erg met elkaar eens over het feit dat we nu toch echt stappen moeten maken om meer soeverein te worden, maar de manier waarop ze het brachten was erg inspirerend.
Waar is dat feestje?
Marleen had het over het feit “dat het ook wel leuk moet zijn om met alternatieven van big-tech te werken”, dus zij vroeg zich vooral af of we een feestje konden bouwen met elkaar. Ook werd er gesproken over de strijd die je ziet tegen bijvoorbeeld grote industrieën als olie en farmacie en waar nu ook big-tech zich heeft bijgevoegd. Het idee dat anderen over ons regeren en dat dit best ver staat van publieke waarden en doelen. “Breng de demo, niet de memo” was een duidelijke uitspraak die mij is bijgebleven. Ofwel, laten we niet het zoveelste stuk tekst opleveren over wat er anders kan. Laten we het ook gewoon doen en zien aan de wereld. Misschien gaan anderen dan wel mee, is de gedachte.
Een andere opvallende uitspraak van de ochtend was: “We verwachten tegenwoordig meer van technologie en minder van elkaar”. Over de armoede die er is over het met elkaar in contact blijven, samenwerken en echt communiceren. Dat het lijkt alsof we “alleen nog maar bezig zijn” met technologie en hoe we ons daarmee moeten verhouden. Denk bijvoorbeeld aan de vele mensen die inmiddels intieme relaties zijn aangegaan met AI modellen zoals ChatGPT, omdat ze het blijkbaar niet (meer) met andere mensen kunnen vinden. Wat hebben we hierin te doen als samenleving?
Wie is er aan zet?
De rol van politiek werd door alle drie de sprekers kritisch bekeken. Van enerzijds het feit dat politiek er vaak weinig van begrijpt (en dus nodig gestuurd moet worden), tot anderzijds de verstoring die er ook kan zijn als politiek wordt beïnvloed door de vele lobbyisten van big-tech. Het idee dat machtsordes in de wereld en big-tech veelal samen opgaan heb ik in verschillende boeken al gelezen, dus met deze gedachten kan ik wel meegaan. Des te belangrijker dat er ook een tegengeluid komt over wat hierin gaande is en de afhankelijkheid die we hebben als maatschappij van big-tech.
In Europa wordt hard gewerkt aan alternatieven voor bijvoorbeeld Google en Microsoft en daarover gaven de sprekers ook aan “laten we ook niet in Europa op 1 of 2 paarden wedden”. Juist een de-centralere aanpak van automatisering en cloudoplossingen is volgens hen belangrijk. Sterker nog, het advies bij de verschillende workshops die ik vrijdag heb gevolgd was vaak “misschien doe je er goed aan om het zelf te hosten”. Ik vond het een best gekke gedachte, dat ik 25 jaar geleden mijn eerste server op zolder had staan, in de afgelopen 10 jaar alles naar de cloud heb gebracht en we nu weer een beetje terug bij af lijken te zijn. Gelukkig heb ik nog steeds een NAS in gebruik 😉
Wat gaan we doen?
Na het plenaire gedeelte waren er nog enkele workshops, waarbij ik met name geïnteresseerd was in de rol van AI binnen het onderwijs, de wijze waarop organisaties echt soeverein ingericht waren qua tech (en hoeveel moeite dat kost) en over het werken vanuit publieke waarden (en wat dat ook zegt over de technologische keuzes die je maakt als organisatie).
Wederom een inspirerende dag met goede gesprekken, waarbij een man die ik op het laatst naast mij even sprak het mooi samenvatte “Nu ik hier rondloop, weet ik dat ik niet gek ben. Zie je wel, we worden ingepakt door big-tech en we doen er allemaal aan mee. Het is echt tijd voor een andere weg en ik zie nu dat dit ook echt kan.”
En wat ga ik dan anders doen? Ook wij werken in big-tech cloud oplossingen en ook wij zijn dus voor een groot deel afhankelijk van Amerikaanse bedrijven als het gaat om het kunnen leveren van onze diensten. Dit ga ik ook niet binnen een dag veranderen, maar ik ga nog meer toewerken naar “een alternatief” als het nodig is. Binnen onze IT huishouding hebben we hier ook al maatregelen voor genomen, maar het zet mij aan het denken waar dit nog meer kan. Vanuit mijn rol als coordinator Datagedreven Achterhoek die ik namens de Regio Achterhoek vervult, ga ik nog meer inzetten op thema’s als soevereiniteit en de menselijke maat binnen digitalisering en AI. Dus hiermee hoop ik ook een steentje bij te dragen (in de goede richting).
Meer weten?
Hier enkele boeken die ik heb opgeschreven tijdens de dag (en ook nog van plan ben te gaan lezen 🙂